Newid bywydau: Rhoi hyder i bobl ifanc Port Talbot

Y myfyrwyr yn dathlu canlyniadau eu gwaith caled Credyd: HLF Cymru
Mae prosiect, lle mae pobl ifanc Port Talbot yn archwilio dyddiaduron Richard Burton, wedi rhoi balchder iddynt yng Nghymru, eu tref ac ynddynt eu hunain.

Ag yntau wedi’i eni a’i fagu mewn cymuned ddiwydiannol cynhyrchu dur yng Nghymru, daeth Richard Burton i fod yn un o sêr ffilm mwyaf y byd ac roedd ei berthynas gyda’r seren Hollywood Elizabeth Taylor yn chwedlonol. Mewn prosiect a ariannwyd gan y Loteri Genedlaethol i ddathlu diwrnod pen-blwydd Burton, bu myfyrwyr o Goleg Castell-nedd Port Talbot yn darganfod ochr arall iddo – fel ysgrifennwr a dyddiadurwr toreithiog – gan iddo gofnodi ei feddyliau preifat ers yn bedair ar ddeg oed.

Camu allan

Ar y cychwyn roedd llawer o'r bobl ifanc a gymerodd ran yn y prosiect yn ansicr am ymuno:

Nid oedd y bachgen ifanc 17 oed Shaleem Abdul Khalik yn siwr pa gyfeiriad i'w gymryd yn ei fywyd, ond penderfynodd gymryd rhan yn y prosiect, oedd yn golygu ymchwilio, creu a serennu mewn rhaglen ddogfen am fywyd cynnar Burton .

Roedd Sophie Ludlaim, sydd hefyd yn 17 oed, yn ddryslyd am ei dyfodol hithau. “Roeddwn wedi gadael yr ysgol ers tair blynedd, ac wedi dod i'r Coleg roedd pethau'n anodd iawn,” meddai. “Roeddwn yn credu fy mod wedi gwneud camgymeriad mawr.”

Darganfod doniau cudd

Roedd y profiad o greu'r ffilm a gweithio gyda'i gilydd yn un gwerthfawr i bob un o'r myfyrwyr mewn ffyrdd gwahanol, wrth iddynt elwa o ddatblygu sgiliau a phriodweddau na fyddent wedi disgwyl.

“Roedd dod yn rhan o brosiect mor fawr oedd yn golygu rhywbeth i'r gymuned, wel roedd yn hwb mawr i'n hyder,” esbonia Sophie. “Fel grŵp roedd rhaid inni asio gyda'n gilydd i greu syniadau, i wneud yr ymchwil a'r ysgrifennu a'r pentwr enfawr o waith oedd ei angen ei wneud ar gyfer y ffilm.”

Bydd y ffilm nid yn unig yn dod yn adnodd parhaol i’r gymuned, ond y gobaith hefyd yn y dyfodol yw y bydd prosiect y bobl ifanc yn arwain at greu digwyddiad o ddathlu rheolaidd i hyrwyddo doniau creadigol yr ardal – ddoe a heddiw – a sicrhau bod y stori bwysig hon yn parhau i gael ei hadrodd.

Codi uchelgeisiau

Mae Sophie hefyd wedi magu mwy o ffydd ynddi hi ei hun. “Mae fy uchelgais wedi newid ers y daith i Rydychen fel rhan o'r prosiect hwn,” meddai. “Feddyliais i erioed y byddwn yn ymweld ag un o'r prifysgolion enwocaf yn y wlad.

“Dywedais ar y cychwyn na fyddwn yn actio, ond fe wnes i – ac roedd yn dipyn o hwyl.” Erbyn hyn mae Sophie yn astudio ar gyfer cymhwyster BTEC yn y Celfyddydau Perfformio – rhywbeth nad oedd erioed wedi meddwl y gallai ei wneud, nes iddi sylweddoli grym cael ffydd ynddo chi’ch hun.

Mae'r prosiect hefyd wedi ysbrydoli'r ferch ifanc 17 oed Shania Burton i astudio ar gyfer BTEC yn y Celfyddydau Perfformio. “Mae gwneud yr actio, yr ymchwil a'r teithiau wedi codi fy hyder,” meddai. “Mae wedi rhoi'r nerth imi fynd ar y llwyfan – cyn hynny, fyddwn i ddim wedi meddwl am y peth hyd yn oed.”

Yn ogystal ag actio, ymchwilio a chreu'r ffilm, bu'r grŵp yn cyfweld actor lleol

enwog arall, Michael Sheen. Mae Shania yn teimlo'n ffodus o fod wedi cael cyfle o'r fath:

“Roedd yn anrhydedd fawr imi allu siarad â rhywun a ddilynodd, mewn cymaint o ffyrdd, yng nghamau Richard Burton.”

Ysbrydoliaeth i'r dyfodol

Erbyn hyn mae Shaleem yn astudio ar gyfer cymhwyster Lefel Dau yn y Cyfryngau yn y coleg; “Oherwydd y prosiect hwn rydw i'n rhoi mwy i mewn i'r gwaith, yn canolbwyntio mwy ar yr hyn rydw i eisiau'i wneud”, meddai. “Rwyf wedi dysgu, os ydych yn benderfynol o wneud rhywbeth, y gallwch ei gyflawni, a beth bynnag yw eich uchelgais neu nod - peidiwch ag ofni cymryd y naid. Rydw i'n teimlo'n gadarnhaol iawn am bopeth.”

Gwnaeth person ifanc arall a gymerodd ran yn y prosiect, Dominic Jones, sy'n 17 oed, gyfeillion newydd trwy'r prosiect, a wellodd ei sgiliau cymdeithasol. “Cefais flas ar actio, a chwrdd â phobl o'r gymuned,” meddai. “Roedd y grŵp yr oeddwn i ynddo'n teimlo fel teulu.

“Rydw i'n dal i gwrdd â phobl o'r grŵp, er eu bod wedi mynd ymlaen i wneud pethau newydd, ac rydw i hefyd yn cwrdd ag aelodau'r grŵp newydd –  rydyn ni'n aml yn dod at ein gilydd i gael clonc a hwyl. Mae fy hyder wedi tyfu 110%!”

Y grym i drawsnewid bywydau

Mae pennaeth y myfyrwyr, Keith Booker, yn crynhoi cyflawniadau’r bobl ifanc yn ystod y prosiect: “Roeddwn yn hynod o falch o’r modd y gwnaeth yr unigolion hyn, sydd yn aml yn ei gweld hi’n anodd i ymroi i brosiect o’r fath, gyfrannu mor adeiladol – mae wedi gwneud argraff fawr iawn arna i.

“Roeddent mewn sefyllfa dipyn gwell wedi’r prosiect na chynt, ac roedd yna ymdeimlad o berthyn a balchder yn y gymuned. Roedden nhw'n cyflawni pethau na fyddent wedi'u credu'r flwyddyn gynt y gallent fyth eu gwneud, ac imi dyna yw gwir lwyddiant.

“Mae prosiectau fel hyn, gaiff eu hariannu gan y Loteri Genedlaethol, yn arbennig o bwysig gan fod ganddynt yn bendant y gallu i drawsnewid bywydau pobl ifanc - gan eu bod yn gadael iddynt lwyddo a chymryd rhan, yn wahanol i'r holl adegau hynny pan ddywedir wrthynt na allant wneud hyn ac arall. Yn sydyn, gallant ddweud ‘Wel, a dweud y gwir, efallai y gallaf…’”

Mwy o wybodaeth

Darllenwch fwy am ein straeon Newid Bywydau ar wefan CDL a rhannwch eich straeon chi drwy ddefnyddio’r hashnod #NewidBywydau

Y myfyrwyr yn dathlu canlyniadau eu gwaith caled Credyd: HLF Cymru
Dominic o flaen arddangosfa’r myfyrwyr Credyd: HLF Cymru
Sophie o flaen arddangosfa’r myfyrwyr Credyd: HLF Cymru
Shania o flaen arddangosfa’r myfyrwyr Credyd: HLF Cymru
Abdul o flaen arddangosfa’r myfyrwyr Credyd: HLF Cymru
Yn ôl i ben y dudalen