Nadolig yn dod yn gynnar i Eglwys Sant Grwst diolch i anrheg gan y Loteri Genedlaethol

Eglwys Sant Grwst
Mae Eglwys restredig Gradd I Sant Grwst yn Llanrwst, Conwy, wedi derbyn bron i dri chwarter miliwn o bunnoedd (£707,700) gan y Loteri Genedlaethol i uwchraddio’r adeilad hanesyddol a’i alluogi i gael ei ddefnyddio ar gyfer amrywiaeth o weithgareddau cymunedol yn y dyfodol.

Bydd yr arian a godwyd gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol yn sicrhau y gall yr eglwys ei hun barhau fel man addoli, tra hefyd yn gwasanaethu diben deuol fel atyniad treftadaeth a thwristiaeth hefyd, gan ddod ag ymwelwyr a’r gymuned leol ynghyd.

Mynd â’r eglwys i’r 21ain ganrif

Bydd mynediad anabl newydd a gwaith uwchraddio ac atgyweirio hanfodol i’r adeiladau yn helpu i agor yr eglwys i gynulleidfaoedd newydd, gydag arddangosfeydd newydd arfaethedig yn ailadrodd hanes yr eglwys a’r dref tra bod gweithgareddau fel perfformiadau cerddorol, gweithdai a dangosiadau sinema hefyd ar y gweill.

I gefnogi’r gwaith, bydd gwirfoddolwyr yn cael eu hyfforddi mewn sgiliau cadwraeth i helpu i ofalu am yr adeilad hanesyddol.

Gwreiddiau hanesyddol

Wedi’i adeiladu’n wreiddiol yn 1170, mae'n debyg mai dyma’r unig Eglwys hysbys yn gysegredig i Sant Grwst. Ar ôl cael ei dinistrio yn rhannol yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr yn y 1400au fe’i dymchwelwyd yn llwyr yn ystod Rhyfel y Rhosynnau yn 1468. Adeiladwyd yr adeilad presennol sy'n sefyll heddiw yn 1470, gyda rhagor o addasiadau ac ychwanegiadau yn cael eu gwneud dros y canrifoedd canlynol.

“Mae'n brosiect cyffrous iawn ac yn hwb mawr i'r gymuned leol – nid oes llawer o leoliadau yn y dref ac rydym yn gobeithio y bydd Sant Grwst nawr yn chwarae rôl ganolog yn y bywyd lleol unwaith eto.”Olwen John, aelod o dîm y prosiect

Datblygodd Llanrwst fel tref farchnad bwysig wrth wraidd y fasnach wlân, gyda phris gwlân ym Mhrydain yn cael ei osod yno. Cydnabuwyd y dref hefyd am ei gwneuthurwyr Telynau a Chlociau fel sydd i’w weld drwy gerrig beddi’r fynwent ac mae’r beirdd o Gymru Dafydd Robert a Robert Williams (Trebor Mai) wedi’u claddu yn y fynwent.

Mae Sant Grwst yn un o 216 o eglwysi yn Esgobaeth Llanelwy, un o’r chwe esgobaeth yr Eglwys yng Nghymru, Talaith annibynnol y Cymundeb Anglicanaidd. Mae Sant Grwst yn rhan o Ardal Cenhadaeth Aberconwy sy’n cysylltu eglwysi ar draws Dyffryn Conwy a Chyffordd Llandudno. 

Yn ôl i ben y dudalen